Co może zająć komornik, a czego nie może?

Komornik sądowy może prowadzić egzekucję tylko w granicach wynikających z tytułu wykonawczego i wyłącznie z majątku dłużnika. W praktyce oznacza to, że zajęciu mogą podlegać pieniądze na koncie, wynagrodzenie za pracę, ruchomości, pojazdy, nieruchomości czy inne prawa majątkowe należące do osoby zadłużonej. Nie wszystko jednak może zostać zajęte. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje ustawowe wyłączenia spod egzekucji, obejmujące m.in. podstawowe wyposażenie domu, rzeczy konieczne do pracy lub nauki, określone świadczenia socjalne oraz przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność.

Co komornik może zająć, a czego nie może?

Komornik może zająć te składniki majątku dłużnika, które mają realną wartość i mogą posłużyć do spłaty wierzyciela. Najczęściej egzekucja komornicza obejmuje wynagrodzenie za pracę, rachunki bankowe, emeryturę lub rentę w dozwolonej części, samochód, motocykl, sprzęt RTV, wartościową biżuterię, nieruchomości, udziały, wierzytelności albo inne prawa majątkowe.

Nie oznacza to jednak, że komornik może zabrać wszystko. Prawo chroni minimum egzystencji dłużnika i jego domowników. Zajęcie nie powinno pozbawiać osoby zadłużonej rzeczy koniecznych do codziennego życia, pracy, leczenia, nauki lub utrzymania rodziny. Dlatego inaczej ocenia się luksusowy zegarek, a inaczej lodówkę, łóżko, pralkę czy komputer potrzebny do wykonywania zawodu.

Czy komornik może zająć majątek innych domowników?

Co do zasady egzekucja powinna dotyczyć majątku dłużnika, a nie rzeczy należących do jego rodziny, partnera, współlokatora czy innych osób mieszkających pod tym samym adresem. Sam fakt, że rzecz znajduje się w mieszkaniu dłużnika, nie przesądza jeszcze o tym, że jest jego własnością.

W praktyce najwięcej sporów dotyczy ruchomości znajdujących się w mieszkaniu: telewizora, laptopa, konsoli, mebli, sprzętu AGD czy biżuterii. Jeżeli osoba trzecia potrafi wykazać, że rzecz należy do niej, powinna jak najszybciej przedstawić dowody: fakturę imienną, umowę sprzedaży, potwierdzenie przelewu, dokument darowizny albo inne wiarygodne potwierdzenie własności. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje, że osoba trzecia może żądać zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji, jeżeli zajęcie narusza jej prawa. Termin na takie powództwo wynosi co do zasady miesiąc od dnia dowiedzenia się o naruszeniu.

W sprawach alimentacyjnych przepisy są bardziej rygorystyczne: komornik może zająć także ruchomości będące we władaniu osoby mieszkającej wspólnie z dłużnikiem, chyba że osoba ta przedstawi dowód, że rzeczy są jej własnością. Jeżeli przedstawiono niebudzący wątpliwości pisemny dowód, że zajęte ruchomości nie należą do dłużnika, komornik umarza postępowanie w niezbędnym zakresie.

Jakie świadczenia są wolne od egzekucji komorniczej?

Szczególnej ochronie podlegają świadczenia o charakterze socjalnym i rodzinnym. Komornik nie powinien prowadzić egzekucji m.in. ze świadczeń alimentacyjnych otrzymywanych przez uprawnionego, świadczeń wypłacanych w razie bezskuteczności egzekucji alimentów, świadczeń rodzinnych, dodatków rodzinnych, pielęgnacyjnych, porodowych, zasiłków dla opiekunów, świadczeń z pomocy społecznej, świadczenia wychowawczego, świadczenia Dobry Start, świadczenia wspierającego oraz świadczeń z programu „Aktywny rodzic”.

W praktyce najczęściej pojawia się pytanie o 500+ / 800+. Obecnie świadczenie wychowawcze wynosi 800 zł miesięcznie na dziecko, a ZUS wskazuje, że świadczenie przysługuje co do zasady do ukończenia przez dziecko 18 lat. Takie środki są ustawowo chronione przed egzekucją. Jeżeli jednak wpływają na zwykły rachunek bankowy, warto pilnować tytułów przelewów i w razie problemu szybko wyjaśniać źródło środków z bankiem oraz komornikiem.

Ile wynosi kwota wolna od zajęcia pensji?

Egzekucja z wynagrodzenia za pracę odbywa się według zasad określonych w Kodeksie pracy. Przy długach innych niż alimentacyjne wolna od potrąceń jest kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę przysługującego pracownikowi zatrudnionemu na pełny etat, po odliczeniu składek, podatku oraz wpłat do PPK, jeśli pracownik ich dokonuje. Przy zatrudnieniu na część etatu kwota wolna obniża się proporcjonalnie.

Od 1 stycznia 2026 r. minimalne wynagrodzenie za pracę wynosi 4806 zł brutto. Oznacza to, że przy typowej egzekucji niealimentacyjnej pracownikowi trzeba pozostawić kwotę odpowiadającą ustawowo chronionemu minimum, obliczanemu od płacy minimalnej po ustawowych potrąceniach publicznoprawnych.

Inaczej wygląda egzekucja alimentów. Przy alimentach ochrona jest słabsza, ponieważ potrącenia mogą sięgać do trzech piątych wynagrodzenia. Przy innych należnościach potrącenia co do zasady nie mogą przekraczać połowy wynagrodzenia.

Jaka jest kwota wolna od zajęcia na koncie bankowym?

Kwota wolna na rachunku bankowym działa odrębnie od kwoty wolnej z wynagrodzenia. Prawo bankowe przewiduje, że środki na rachunkach oszczędnościowych, oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz lokatach jednej osoby są wolne od zajęcia w każdym miesiącu kalendarzowym do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Limit dotyczy jednej osoby, niezależnie od liczby rachunków i umów z bankami.

Przy minimalnym wynagrodzeniu 4806 zł brutto w 2026 r. miesięczna kwota wolna na rachunku bankowym wynosi 3604,50 zł. Trzeba jednak pamiętać, że jest to limit łączny na rachunkach objętych ochroną. Nie mnoży się go przez liczbę kont, subkont ani banków.

Dodatkowo Prawo bankowe przewiduje ochronę środków pochodzących z określonych świadczeń, dodatków i zasiłków, w tym tych wskazanych w art. 833 § 6 Kodeksu postępowania cywilnego. Takie środki są wolne od zajęcia także wtedy, gdy znajdują się na rachunku bankowym.

Jakich przedmiotów codziennego użytku komornik nie może zająć?

Komornik nie może zająć przedmiotów urządzenia domowego niezbędnych dla dłużnika i jego domowników, o ile nie mają one wartości znacznie przekraczającej przeciętną wartość nowych przedmiotów danego rodzaju. Kodeks postępowania cywilnego wymienia przykładowo lodówkę, pralkę, odkurzacz, piekarnik, kuchenkę mikrofalową, płytę grzewczą, łóżka, stół, krzesła w niezbędnej liczbie oraz po jednym źródle oświetlenia na izbę. Chronione są też pościel, bielizna, ubranie codzienne oraz zapasy żywności i opału niezbędne na miesiąc.

Ochrona nie obejmuje jednak każdej rzeczy znajdującej się w domu. Jeżeli przedmiot ma ponadstandardową wartość, np. kolekcjonerski sprzęt audio, drogi telewizor, luksusowy ekspres, kosztowny zegarek czy biżuteria, komornik może uznać go za składnik majątku nadający się do egzekucji. Kluczowe jest więc rozróżnienie między rzeczą podstawową a rzeczą wartościową, której sprzedaż może realnie zaspokoić wierzyciela.

Czy komornik może zająć sprzęt do pracy lub nauki?

Zasadą jest ochrona narzędzi i innych przedmiotów niezbędnych do osobistej pracy zarobkowej dłużnika. Może chodzić o narzędzia rzemieślnika, podstawowy sprzęt techniczny, komputer używany do pracy, telefon konieczny do wykonywania zleceń, materiały edukacyjne albo rzeczy niezbędne do nauki. Kodeks chroni także surowce niezbędne do produkcji na okres jednego tygodnia.

Nie każdy sprzęt używany zawodowo będzie jednak automatycznie wyłączony spod egzekucji. Przepisy wprost wyłączają z tej ochrony pojazdy mechaniczne. Oznacza to, że samochód dłużnika, nawet jeśli pomaga mu w pracy, może zostać zajęty, chyba że w konkretnej sytuacji wchodzi w grę inna podstawa ochrony, np. związek z niepełnosprawnością.

Jakie rzeczy związane ze zdrowiem są chronione?

Egzekucja nie powinna obejmować rzeczy koniecznych ze względu na stan zdrowia, w szczególności przedmiotów niezbędnych z powodu niepełnosprawności dłużnika lub członków jego rodziny. W praktyce mogą to być np. wózek inwalidzki, aparat słuchowy, balkonik, łóżko rehabilitacyjne, proteza, sprzęt wspomagający komunikację lub inne wyposażenie konieczne do normalnego funkcjonowania. Kodeks postępowania cywilnego wprost wyłącza spod egzekucji przedmioty niezbędne ze względu na niepełnosprawność.

Jeżeli komornik ma wątpliwości, warto przedstawić dokumentację medyczną, orzeczenie o niepełnosprawności, zalecenie lekarskie albo fakturę wskazującą przeznaczenie sprzętu. Im szybciej dłużnik wykaże, że dana rzecz nie jest zwykłym składnikiem majątku, lecz warunkiem leczenia lub samodzielnego funkcjonowania, tym łatwiej uniknąć sporu.

Czy komornik może zająć pamiątki rodzinne i dewocjonalia?

Ochronie podlegają m.in. papiery osobiste, odznaczenia, przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych oraz przedmioty codziennego użytku, które można sprzedać tylko znacznie poniżej ich wartości, a dla dłużnika mają znaczną wartość użytkową.

W praktyce oznacza to, że komornik nie powinien zajmować np. podstawowych dewocjonaliów, dokumentów osobistych, medali, dyplomów czy rzeczy o głównie sentymentalnym charakterze, jeżeli ich sprzedaż nie przyniosłaby realnego efektu dla wierzyciela. Inaczej może być z kosztowną biżuterią, złotem inwestycyjnym, kolekcją monet czy wartościowymi antykami. Sama wartość emocjonalna nie zawsze wystarczy, jeśli przedmiot ma wysoką wartość rynkową.

Jak chronione są zwierzęta domowe i gospodarskie?

Przy zwierzętach trzeba odróżnić ochronę zwierząt gospodarskich od sytuacji zwierząt domowych. Kodeks postępowania cywilnego wprost chroni niektóre zwierzęta potrzebne do wyżywienia dłużnika i jego rodziny, np. jedną krowę, dwie kozy albo trzy owce wraz z zapasem paszy i ściółki do najbliższych zbiorów. Szczególne, bardziej rozbudowane ograniczenia dotyczą też rolnika prowadzącego gospodarstwo rolne, w tym stada podstawowego zwierząt gospodarskich, rodzin pszczelich, części maszyn i zapasów niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa.

Zwierzęta domowe, takie jak pies czy kot, nie są wprost wymienione w ogólnej liście wyłączeń z art. 829 KPC tak jednoznacznie jak lodówka, pralka czy przedmioty potrzebne osobie z niepełnosprawnością. Dlatego nie należy upraszczać, że każde zwierzę domowe jest zawsze automatycznie wolne od egzekucji. W praktyce znaczenie ma dobrostan zwierzęcia, przepisy o ochronie zwierząt, realna wartość rynkowa oraz celowość egzekucji. Jeżeli zwierzę pełni funkcję pomocową, terapeutyczną albo jest konieczne ze względu na niepełnosprawność, argumenty przeciwko zajęciu są znacznie silniejsze.

Co zrobić, gdy komornik zajmie rzeczy niesłusznie?

W przypadku niesłusznego zajęcia trzeba działać szybko. Jeżeli zajęto rzecz nienależącą do dłużnika, osoba trzecia powinna niezwłocznie zgłosić komornikowi swoje prawa i przedstawić dowody własności. Warto równolegle skontaktować się z wierzycielem, ponieważ to wierzyciel decyduje o kierunku egzekucji i może wnioskować o zwolnienie rzeczy.

Jeżeli sprawy nie da się wyjaśnić polubownie, właściwą drogą jest powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu od egzekucji. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje na to co do zasady miesiąc od dnia, w którym osoba trzecia dowiedziała się o naruszeniu swojego prawa. W praktyce nie warto czekać do końca terminu, ponieważ sprzedaż zajętej rzeczy może nastąpić szybciej, a późniejsze odwracanie skutków egzekucji jest trudniejsze.

Jeżeli zajęto świadczenie wolne od egzekucji, np. świadczenie wychowawcze, alimenty otrzymywane na dziecko albo zasiłek z pomocy społecznej, należy wykazać źródło wpływu. Pomocne będą decyzje administracyjne, historia rachunku bankowego, potwierdzenie przelewu z ZUS, MOPS lub innej instytucji oraz pismo do komornika z żądaniem zwolnienia środków.

Jakie przepisy regulują wyłączenia spod egzekucji?

Najważniejszą podstawą prawną jest Kodeks postępowania cywilnego, zwłaszcza przepisy o ograniczeniach egzekucji i powództwach przeciwegzekucyjnych. To tam znajduje się lista rzeczy i świadczeń, których komornik nie może zająć albo które podlegają szczególnej ochronie. Wynagrodzenie za pracę chronią dodatkowo przepisy Kodeksu pracy, a środki na rachunku bankowym — Prawo bankowe.

FAQ

Czy komornik może zająć całą pensję?
Przy długach niealimentacyjnych nie. Obowiązuje kwota wolna oparta na minimalnym wynagrodzeniu. Przy alimentach potrącenia mogą być znacznie wyższe.

Czy komornik może zająć konto bankowe?
Tak, ale bank powinien stosować miesięczną kwotę wolną oraz ochronę środków pochodzących ze świadczeń ustawowo wyłączonych spod egzekucji.

Czy komornik może zabrać rzeczy współmałżonka?
Egzekucja powinna dotyczyć majątku dłużnika. Przy majątku wspólnym i długach małżeńskich sytuacja może być bardziej złożona, dlatego warto od razu przedstawić dokumenty potwierdzające własność.

Czy komornik może zająć laptop do pracy?
Jeżeli laptop jest rzeczywiście niezbędny do osobistej pracy zarobkowej lub nauki, można powoływać się na wyłączenie spod egzekucji. Nie dotyczy to jednak automatycznie każdego drogiego sprzętu elektronicznego.

Czy komornik może zająć 800+?
Nie. Świadczenie wychowawcze jest świadczeniem wolnym od egzekucji. Jeżeli doszło do blokady takich środków na koncie, trzeba wykazać ich źródło i żądać zwolnienia.